Tagarchief: creatief hergebruik

Open Archief

Hergebruik van digitale collecties van musea en archieven levert nieuwe verhalen op in verrassende, vernieuwende vormen. Toch vinden makers en archieven elkaar soms nog slecht. Met het project Open Archief werken Het Nieuwe Instituut en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid samen om creatief hergebruik van digitale erfgoedcollecties te stimuleren.

Het Nieuwe Instituut beheert één van de grootste architectuurarchieven ter wereld en de collectie van Beeld en Geluid bevat meer dan 1 miljoen uur aan historisch audiovisueel materiaal. Een groeiend deel van deze collecties wordt beschikbaar gesteld onder open licenties en is beschikbaar voor creatief hergebruik door derden. Zo kunnen nieuwe ideeën ontstaan en nieuwe verhalen worden verteld. Met Open Archief willen de instituten een nieuwe generatie makers kennis laten maken met de mogelijkheden van digitale erfgoedcollecties. Beeld en Geluid en Het Nieuwe Instituut maken zich hard voor het belang van hergebruik van erfgoed en nodigen makers uit om met de ‘open collecties’ die online beschikbaar zijn nieuwe werken te maken.

Werkperiode
Het Nieuwe Instituut en Beeld en Geluid nodigen makers uit om nieuw werk te maken met gebruik van archiefstukken uit hun digitale collecties. Aan de hand van een Open Call zijn drie makers geselecteerd die hun ideeën zullen uitwerken tot drie nieuwe, autonome mediawerken die vanaf 31 oktober in Het Nieuwe Instituut te zien zullen zijn. In april zijn Kunstenaar Guy Königstein, filmmaker Donna Verheijden en kunstenaar/designer Oana Clitan geselecteerd voor de werkperiode. Volg hun proces via de projectwebsite www.openarchief.nl.

Zelf aan de slag!
Met de ‘open collecties’ kan je ook zelf nieuw werk maken. We zijn erg benieuwd wat voor moois jij wil maken met dit beschikbare erfgoed. Een deel van de collectie van Beeld en Geluid vind je hier op Open Beelden. Om de open collectie van Het Nieuwe Instituut te gebruiken vind je hier meer informatie.

Vragen over Open Archief of wil je ons laten zien wat jij met de open collecties gemaakt heb? Dan kan je ons altijd mailen via openarchief@beeldengeluid.nl.

Open Beelden biedt vrij gebruik archiefmateriaal

Persbericht
24 september 2009

OPEN BEELDEN BIEDT VRIJ GEBRUIK ARCHIEFMATERIAAL

Hilversum – Vandaag lanceert Beeld en Geluid Open Beelden, een nieuw open mediaplatform dat toegang biedt tot een selectie archiefmateriaal voor creatief hergebruik. Fragmenten uit deze audiovisuele collecties mogen geremixed worden in nieuwe werken. Gebruikers van Open Beelden kunnen dit nieuwe materiaal vervolgens weer toevoegen aan het platform en daarmee deze beeldbank verder uitbreiden.

Creative Commons
De toegang tot het materiaal op Open Beelden is gebaseerd op het Creative Commons-licentiemodel. Creative Commons biedt auteurs, kunstenaars, wetenschappers en onderwijzers de vrijheid om op een flexibele manier met hun auteursrechten om te gaan en om werken beschikbaar te stellen aan anderen op een manier die men zelf kiest. Zo worden niet alle rechten (zoals binnen het traditionele auteursrecht het geval is) maar slechts enkele rechten naar keuze voorbehouden.

Deze ‘open’ benadering wordt ook in de techniek van het platform doorgevoerd door gebruik te maken van open formaten, standaarden en softwarecomponenten. Daarbij wordt alle software die in het kader van Open Beelden wordt ontwikkeld tevens als open source-software beschikbaar.

Naast het remixen van archiefbeelden biedt Open Beelden de mogelijkheid om koppelingen met andere informatiebronnen te maken. In het kader van Open Beelden zijn er op dit moment al tientallen Polygoonitems aan lemma’s op de Nederlandstalige Wikipedia toegevoegd. Bijvoorbeeld op het lemma over Almere is de tekstuele beschrijving van de geschiedenis van deze stad voorzien van een audiovisuele illustratie over de eerste bewoners. In samenwerking met Wikimedia Nederland wordt momenteel gekeken hoe Open Beelden in navolging van dit experiment ook op een meer structurele manier een audiovisuele meerwaarde aan Wikipedia kan bijdragen.

Open Beelden is een initiatief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in samenwerking met Stichting Nederland Kennisland. Op Open Beelden zijn ruim 200 Polygoonitems afkomstig uit het archief van Beeld en Geluid te vinden. De collectie van herbruikbaar materiaal zal de komende jaren flink groeien, wekelijks worden nieuwe werken ge-upload.

Iedereen is zeer welkom om materiaal bij te dragen aan het platform. Hierbij valt te denken aan collectiebeherende instellingen en producenten, maar ook nieuw materiaal dat creatieven gemaakt hebben op basis van het materiaal op Open Beelden.

Presentaties
Het projectteam geeft presentaties over Open Beelden op de volgende evenementen:
•    Vandaag, tijdens PICNIC ’09, verricht Hans Westerhof, programmadirecteur Beelden voor de Toekomst, de officiële lancering van dit mediaplatform met een presentatie tijdens de Creative Commons Special.
•    In het kader van de StrangerAcademy in Amsterdam zullen van 13 tot en met 17 oktober 150 jonge filmmakers in de vorm van workshops hun vaardigheden verbeteren en in een korte tijd een filmproductie te maken. Een van deze workshops staat in het kader van Open Beelden en laat een tiental jonge filmtalenten aan de hand van het hergebruik van archiefbeelden hun eigen verhaal vertellen.

Open Beelden is ontwikkeld in het kader van Beelden voor de Toekomst, dat digitalisering en ontsluiting van audiovisueel erfgoed op grote schaal mogelijk maakt.

Rip!: A Remix Manifesto


Achter de schermen werken wij hard aan het voltooien van het Open Beelden platform en de eerste selectie archiefmateriaal om beschikbaar te stellen wanneer we lanceren. Ondertussen toch even een kort berichtje, om jullie te wijzen op een interessante documentaire die morgen tijdens Het uur van de wolf op Nederland 3 te zien is. Rip! A Remix Manifesto won de publieksprijs tijdens het IDFA 2008 en filmmaker Brett Gaylor was ook spreker tijdens de Open Video Conference waar Open Beelden ook aanwezig was.

Rip! A Remix Manifesto schets hoe een krampachtige handhaving van het auteursrecht in het huidige culturele landschap zorgt voor een rem op innovatie en creatie. Open Beelden heeft precies als doel om met een meer flexibele houding ten opzichte van het auteursrecht – met behulp van Creative Commons licenties – deze ontwikkeling om te draaien en het creatief hergebruik van audiovisueel erfgoed te stimuleren. Het is dan ook zeer bemoedigend dat dit onderwerp ook door de redactie van het Uur van de wolf opgepakt is!

De documentaire ‘Rip! A Remix Manifesto’ toont met veel humor de absurde en schokkende consequenties van het huidige auteursrecht voor particulieren, kunstenaars en wetenschappers. Een hoofdrol is weggelegd voor sample-artiest Girl Talk. Zijn opzwepende composities bestaan uit bewerkte fragmenten van bestaande muziek en als hij alle rechten daarvoor zou afkopen, zou hij miljoenen kwijt zijn. Zijn daarom ‘illegale’ optredens tonen de kunst van het sampelen en roepen vragen op over creatieve vrijheid in een tijd waarin grote mediabedrijven als TimeWarner en Disney het grootste deel van ons intellectuele eigendom bezitten.
Bron: NPS

Stageonderzoek creatief hergebruik materiaal omroepen

Sinds februari ben ik als stagiaire  van de MA-opleiding Nieuw Media en Digitale Cultuur (Universiteit Utrecht) betrokken bij Open Beelden. Binnen dit project zal ik een onderzoek uitvoeren, waarvan het doel is Nederlandse omroepen aan te moedigen met Creative Commons-licenties te experimenteren. Het onderzoek zal zich met name richten op de drijfveren voor omroepen om mediacontent onder een Creative Commons-licentie op het platform vrij te geven. Daarnaast zal ik een stappenplan opstellen om het praktisch mogelijk te maken voor een omroep om bepaalde content onder een Creative Commons-licentie vrij te geven.

Op dit moment is de selectie van en zoektocht naar materiaal voor het platform in volle gang. In eerste instantie zal er daarbij voornamelijk content uit het eigen archief van Beeld en Geluid geselecteerd worden. Het is echter interessant te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om nieuwe, andere content onder een Creative Commons-licentie beschikbaar te stellen voor creatief hergebruik. Het aantrekken van nieuw materiaal naast het eigen archiefmateriaal is wenselijk om een zo breed mogelijk publiek aan te kunnen trekken voor een langere periode. Ook kunnen daardoor aanvullende innovatieve toepassingen ontstaan, die nieuwe mogelijkheden opleveren.

Om de drijfveren voor zowel Beeld en Geluid als de omroepen voor het Open Beelden project in kaart te brengen zal ook in worden gegaan op de vraag hoe en waar gedurende het productieproces van mediaproducties waarde wordt gecreëerd. Aangetoond zal worden dat waarde niet middels een rechtlijnig proces tot stand komt, maar ontstaat op verschillende plaatsen binnen een netwerk van verschillende actoren. De drijfveren voor omroepen zullen met name onderzocht worden vanuit een bedrijfsmatig/economisch, kwaliteits- en ideologisch perspectief.

Ook zullen gesprekken gevoerd worden met medewerkers van het Creative Commons-project bij de Duitse omroep NDR, om te achterhalen hoe het project in Duitsland is opgezet. Buiten Nederland is er al herhaaldelijk door omroepen geëxperimenteerd met de mogelijkheden van Creative Commons-licenties. Zo gaf de Duitse omroep NDR in 2007 twee tv-programma’s onder Creative Commons vrij: het mediamagazine ‘Zapp’ en het satirische programma ‘Extra 3’. Een belangrijke drijfveer is volgens NDR het gegeven dat kijkers via een omroepvergoeding al meebetaald hebben aan de inhoud van uitzendingen. De internetgebruiker kan de vrijgegeven programma’s kopiëren, verspreiden en publiekelijk beschikbaar maken, wel moeten de NDR als maker vermeld worden, en commercieel gebruik en of afgeleide werken zijn niet toegestaan. Ook de Arabische nieuwszender Al Jazeera, heeft onder de naam Al Jazeera Creative Commons Repository materiaal geselecteerd dat via cc.aljazeera.net vrijgegeven wordt. Uiteindelijk zal er een gesprek plaatsvinden met omroepen waarbij de drijfveren en mogelijkheden om een (deel van een) programma onder een Creative Commons licentie op het Open Beelden platform te zetten, besproken zullen worden.

Het project zal tevens binnen een bredere context geplaatst worden. De gebruiker binnen de hedendaagse online participatiecultuur consumeert niet alleen mediacontent, maar produceert ook zelf. De ontwikkeling van applicaties als peer-to-peer programma’s hebben er daarnaast voor gezorgd dat de bovengenoemde ‘prosumer’ steeds makkelijker aan mediacontent kan komen. Parallel aan deze ontwikkelingen heerst er op het internet een steeds kleiner wordend begrip voor het auteursrecht, waarbij toegang tot informatie als het ware geclaimd wordt. Hierdoor ontstaat er een steeds groter wordend spanningsveld tussen het auteursrecht en toegang tot informatie. Kritiek op het auteursrecht komt echter niet enkel vanuit de illegale up- en downloadershoek, ook voorstanders van het auteursrecht erkennen de in zekere mate beperkte houdbaarheid van het auteursrecht. Hierdoor ontstaat een steeds grotere roep om een aanpassing van het auteursrecht binnen het digitale domein. Creative Commons is een reactie op deze roep om aanpassing. Het Open Beelden project bouwt daarbij niet alleen voort op de behoeften van de ‘prosumer,’ maar tracht tevens de behoeften van de maker van een creatief werk en de behoeften van de gebruiker van een creatief werk in overeenstemming te brengen.

Inge van Beekum is 22 jaar en masterstudente Nieuwe Media en Digitale Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Het onderzoek in het kader van Open Beelden is onderdeel van de afstudeerstage. De betrokkenheid bij projecten rondom de digitalisering van de collecties van Beeld en Geluid ziet zij als een interessante aanvulling op de eerder opgedane theoretische en praktische kennis op het gebied van nieuwe media en het auteursrecht. Met name de aandacht voor creatief hergebruik van open content, en het aftasten van de mogelijkheden van Creative Commons-licenties, ziet zij als een interessante praktijkervaring.

Beeld en Geluid wiki: Collectiekennis als open content

De Beeld en Geluid wiki maakt kennis over de collectie van Beeld en Geluid beschikbaar. Centraal staan films, radioprogramma’s en televisieproducties die in het kader van Beelden voor de Toekomst gedigitaliseerd worden. Op de wiki staan biografieën van personen, een overzicht van hun oeuvre en een beschrijving van programma’s waarin zij te gast of onderwerp van gesprek waren.

Alle informatie op de Beeld en Geluid wiki is – net zoals het toekomstige materiaal op Open Beelden – beschikbaar onder een open content Creative Commons licentie. Het gaat hierbij specifiek om de Naamsvermelding-Gelijk delen variant van Creative Commons. Dankzij deze licentie kan de informatie op de wiki door iedereen worden gekopieerd, veranderd, verspreid en vertoond, onder de enkele voorwaarde dat de naam van de auteur wordt vermeld en dat nieuwe werken onder dezelfde licentie worden aangeboden. Op de wiki zijn ook de uitgebreide voorwaarden te vinden. Voor dit project is bewust voor een licentie met zo weinig mogelijk restricties gekozen, om een zo groot mogelijke publieksparticipatie te stimuleren. Ook maakt deze licentie het mogelijk om aansluiting te vinden bij een groot aantal andere projecten, zoals bijvoorbeeld Wikipedia. Hoewel Open Beelden om creatief hergebruik van het daadwerkelijke archiefmateriaal draait en de wiki zorgt voor contextualisering van collectiekennis, zijn de voordelen van de de Naamsvermelding-Gelijk delen variant van Creative Commons ook voor Open Beelden het overwegen waard.

Gelijk aan hoe Open Beelden zal zijn, is de Beeld en Geluid wiki gebaseerd op open source software. Het gaat hierbij specifiek om de MediaWiki wikisoftware, waar Wikipedia bijvoorbeeld ook op draait. De vrij beschikbare broncode van deze software bespaart in eerste instantie de moeite om het wiel compleet opnieuw uit te hoeven vinden, terwijl het tegelijkertijd relatief simpel is om eventueel gewenste aanpassingen te doen. Daarnaast maakt de beschikbaarheid van de broncode – en hopelijk tevens goede documentatie van de werking van de software – ervoor dat derden in staat worden gesteld om te werken aan verbeteringen van en aanvullingen op de software.

Lees verder Beeld en Geluid wiki: Collectiekennis als open content