Propagandafilms van de Filmdienst der NSB open beschikbaar

Het relatief nieuwe medium film was van groot belang in de propagandamachine van de NSB. Dit wordt duidelijk aan de hand van de NSB-filmcollectie die Beeld en Geluid in samenwerking met het Netwerk Oorlogsbronnen online beschikbaar stelt binnen het project WO2 Open Data Depot. Het materiaal is als publiek domein gemarkeerd en wordt nu online vrijgegeven om grootschalig en laagdrempelig (wetenschappelijk) onderzoek mogelijk te maken en te stimuleren. De collectie bestaat uit zo’n 170 gedigitaliseerde films met name uit 1941 t/m 1944, waarvan een deel in de hoogste kwaliteit gescand is.

Propagandafilms van de Filmdienst der NSB open beschikbaar
Daar waar mogelijk streeft Beeld en Geluid ernaar materiaal ‘open’ online beschikbaar te stellen, dus niet alleen als stream, maar ook gratis als downloadbare file om grootschalig en laagdrempelig onderzoek en hergebruik mogelijk te maken en te stimuleren.

Eerder heeft Beeld en Geluid de gehele collectie Radio Oranje vrijgegeven, onder meer via Wikimedia. Ook gaat Beeld en Geluid samenwerkingen aan zoals met Yad Vashem, het Holocaust Remembrance Centre in Israël en nu binnen het hieronder beschreven project met het Netwerk Oorlogsbronnen (NOB), het kenniscentrum gefaciliteerd door het NIOD.

Logo Netwerk Oorlogsbronnen, bron:
https://www.oorlogsbronnen.nl/communicatie-toolkit-nob

WO2 Open Data Depot
Vanuit het Netwerk Oorlogsbronnen is het WO2 Open Data Depot in het leven geroepen met als doel meer kwalitatief hoogwaardige digitale bronnen rondom het thema Tweede Wereldoorlog beschikbaar stellen voor het brede publiek. Originele bronnen zoals correspondentie, foto’s, films, dagboeken, kranten, brochures en voorwerpen spreken tot de verbeelding en brengen de geschiedenis dichtbij het publiek.

Binnen dit project stelt het NIOD circa 800 foto’s van de Fotodienst NSB als open data beschikbaar. Parallel aan het traject van de Fotodienst sluit Beeld en Geluid hierbij aan met het vrijgeven van de filmcollectie van de Filmdienst der NSB.

Het gaat om zo’n 170 gedigitaliseerde films, waarvan een deel in HD1080i gescand is. De films bestrijken met name de periode 1941 t/m 1944 plus een enkele vroegere film. Het materiaal wordt nu open vrijgegeven om verder onderzoek te stimuleren.

Filmdienst der NSB
De Duitse inval in 1940 bood de NSB-propaganda nieuwe kansen. Mussert zag zichzelf als de toekomstige heerser van Nederland en koos openlijk de kant van de bezetter. Omdat de filmcamera’s van de NSB bij het Duitse bombardement op Rotterdam verloren waren gegaan, werden productiemaatschappijen Polygoon en Profilti door de Duitsers verplicht de NSB met filmopnames terzijde te staan bij het verkondigen van de ‘Nieuwe Tijd’.

In 1941 stelde Mussert filmregisseur en NSB-lid G.J Teunissen aan als leider van de ‘Filmdienst der N.S.B’. Onder leiding van de ervaren Teunissen werden de zaken professioneel aangepakt.  Met een eigen filmjournaal, ‘Spiegel der Beweging’ moest het Nederlandse bioscooppubliek voor de NSB winnen.

Edwin Klijn, programmamanager NOB over de historische waarde van deze collectie films:
de historische waarde van de films van de Filmdienst NSB is groot, om diverse redenen. Allereerst vertellen de films ons heel veel over het ideaalbeeld dat de NSB haar leden en de volksgenoten wilde voorspiegelen: orde, discipline, tucht, patriottisme, volksbelang voor individueel belang. Daarnaast laten de films goed zien aan welke emoties de NSB probeerde te appelleren: eensgezindheid, saamhorigheid en lotsverbondenheid. De aantrekkingskracht van de NSB – in 1943 telde de beweging maar liefst 100.000 leden – is in de historiografie een onderbelicht thema waar pas de laatste jaren meer aandacht voor is onder historici. Ook geven de opnames een indruk van de waarde die de NSB – en in het algemeen fascisten en nationaal-socialisten – hechten aan film als laagdrempelig propagandamiddel om het volk tot De Nieuwe Tijd te bekeren.

Geconfisqueerd oorlogsmateriaal
Bij deze collectie films gaat het om ‘geconfisqueerd oorlogsmateriaal’. Advocaat Roland Wigman schreef het artikel “Nieuwe inzichten in vijandelijk auteursrecht” (2010) in het tijdschrift voor Auteurs-, Media- & Informatierecht. In dit artikel haalt Wigman het Besluit Ontbinding Landverraderlijke Organisaties (BOLO) aan van september 1944, waarbij alle eigendommen van deze organisaties werden afgenomen, waaronder het auteursrecht. Voor de precieze inhoud van dit besluit en een overzicht van de 41 organisaties, zie hier.

Publiek domein
De films vallen in het publieke domein. Dat betekent dat er geen auteursrechten meer op rusten. Aangezien de films langer dan 70 jaar geleden door de NSB zijn gepubliceerd, zijn de auteursrechten inmiddels vervallen en de films in het publiek domein gekomen.

Er is door Beeld en Geluid en NOB besloten dat de lichten op groen staan wat betreft open publicatie van deze set films.

#demediamindfuck
Bij Beeld en Geluid loopt momenteel de tentoonstelling Nieuws of Nonsens: #demediamindfuck, een audiovisuele tentoonstelling over o.a. fake news en filterbubbels.

Met het open vrijgeven van deze collectie slaan we een historische brug naar huidige tijden van nepnieuws, filterbubbels en mediahypes. Propaganda is niet door de fascisten uitgevonden. Wel waren ze de eersten in de 20e eeuw die ‘nieuwe media’ – op dat moment foto, film en grammofoonplaten – benutten om hun boodschap groots en meeslepend te verkondigen onder de ‘gewone’ man en vrouw.

De collectie van Filmdienst der NSB wordt nu voor het eerst in zijn geheel open online beschikbaar gesteld om grootschalig en laagdrempelig onderzoek en hergebruik mogelijk te maken en te stimuleren.

Waar vind ik de films?

Publiek domein dag 2018

Op 1 januari van elk nieuw jaar komen er veel werken beschikbaar in het publieke domein. Het publiek domein is een term die gebruik wordt om aan te geven dat werken niet langer onder de bescherming van het auteursrecht en aanverwante rechten vallen. 1 januari wordt ook wel ‘publiek domein dag‘ genoemd.

Publiek Domein
In geval van een zelfstandig persoon als maker komt een werk 70 jaar na overlijden van deze maker in het publieke domein. Als de maker aangeduid is als instelling, bedrijf of organisatie geldt hiervoor 70 jaar na eerste openbaarmaking. In deze situatie is er geen rechthebbende en hoef je dus ook geen toestemming verkrijgen om de werken te hergebruiken.

1 januari 2018
Dit open mediaplatform biedt per 1 januari 2018 ongeveer 1.700 video’s in het publieke domein. Per 1 januari 2018 komen er zo’n 100 video’s op Open Beelden voor het eerst in het publieke domein. Het gaat om video’s uit de collectie Polygoon Hollands Nieuws die zijn uitgezonden in het jaar 1947. Klik hier voor een overzicht van de titels.

#PubliekDomeinDag
Op 5 januari 2018 vindt in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag de publiek domein dag plaats. Onderwerpen van deze bijeenkomst zijn onder meer:

  • Waar worden werken in het publiek domein gebruikt?
  • Update hervorming auteursrecht
  • Data van/over kunst in het publiek domein

Klik hier voor het hele programma van deze dag.

Hieronder enkele video’s uit de set die per 1 januari 2018 publiek domein zijn:

1.112 video’s Natuurbeelden toegevoegd aan Open Beelden

In juli 2017 hebben we een nieuwe upload van 1.112 video’s Natuurbeelden aan Open Beelden toegevoegd. Het gaat om films uit de kokers van natuurfilmers Learning by Action (81) en Veldkijker (1.031). Dat brengt de teller van 1.253 naar 2.365 natuurvideo’s die we aanbieden op Open Beelden, bijna een verdubbeling aan natuurbeelden op dit platform. Open Beelden als geheel bevat inmiddels al zo’n kleine 7.000 video’s die eenvoudig hergebruikt kunnen worden.

Stichting Natuurbeelden
Sinds 2010 verzamelen 11 natuurorganisaties, verenigd in Stichting Natuurbeelden, samen met het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid duizenden bijzondere shots van de natuur: bewegende natuurbeelden in Nederland en de Nederlandse Antillen. De collectie geeft een overzicht van de grote variatie aan landschappen, planten en dieren. Een deel van deze collectie is al beschikbaar gemaakt voor hergebruik onder een Creative Commons-licentie via Open Beelden.

Inmiddels hebben professionele natuurfilmers bijna 650 uur aan filmmateriaal aan de collectie toegevoegd: van beelden van vechtende everzwijnen in Natuurpark Berg en Bos tot onderwateropnames van zeeschildpadden bij Bonaire. Zo is de collectie van Stichting Natuurbeelden de grootste en meest complete natuurfilm-verzameling van Nederland geworden.

Natuurbeelden - logo's 11 organisaties

Remix Natuurbeelden: doe mee!
In Remix Natuurbeelden roepen we makers op met deze open collectie op Open Beelden aan de slag te gaan. Combineer verschillende ruwe shots uit de natuur, voeg je eigen materiaal toe, maak een korte documentaire, gifje, kunstproject: verras ons!
Je nieuwe werk mag maximaal vijf minuten lang zijn. Een professionele jury selecteert drie winnaars uit de inzendingen: de eerste prijs is €1000, de tweede prijs €500 en de derde prijs is €200. Check de voorwaarden op remixnatuurbeelden.openbeelden.nl/meedoen. Je kan je remix inzenden tot en met 17 september 2017.

1112 video’s Natuurbeelden toegevoegd aan Open Beelden
In deze upload naar Open Beelden gaat het om 81 video’s van Learning by Action  en maar liefst 1.031 video’s uit de koker van Veldkijker.

Veldkijker
Firma Veldkijker bestaat uit Willem Berents en Melanie Silvia Kutzke, en Nederlands/Duits camerateam dat zich bezighoudt met internationale natuurfilm- en fotografie. De naam Veldkijker verwijst naar wat Willem Berents en Melanie Silvia Kutzke het leukste vinden aan hun werk: buiten in de natuur zijn, ontdekken en observeren. Kortom, veldkijken!

Learning by Action
Learning by action is een onderneming van Klaudie Bartelink. Zij is in 1995 afgestudeerd aan de Universiteit Twente bij de faculteit Educational Science and Technology. Ze houdt zich onder meer bezig met de ontwikkeling van digitaal cursus- en lesmateriaal en ze geeft didactische trainingen en workshops. Ze klimt, duikt, mountainbiked en skiet in binnen- en buitenland. De videocamera speelt hierbij een belangrijke rol. Met name het produceren van onderwaterfilms is een grote passie van haar.

Yad Vashem onderzoekt Joods filmmateriaal

Yad Vashem is het epicentrum voor onderzoekers, historici, filmmakers en anderen die zich verdiepen in de Joodse geschiedenis, Holocaust of WOII. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft een eerste set historisch Joods filmmateriaal online beschikbaar gesteld op Open Beelden naar aanleiding van onderzoek door Yad Vashem.

Jad Wasjem (= gedenkteken), vaak geschreven als Yad Vashem, is de officiële staatsinstelling van Israël voor het herdenken van de Joodse slachtoffers van de Holocaust en de redders van Joden. Yad Vashem is een non-profit organisatie gevestigd in Jeruzalem.

Onderzoek Joods filmmateriaal
Onderzoeker en historicus
Astrid Sy deed de afgelopen 3 jaar research voor Yad Vashem naar Joods filmmateriaal. De focus in haar grootschalige onderzoek ligt op het verzamelen van filmmateriaal van en over de Joodse bevolking in Nederland rondom WOII. Ze deed onder meer onderzoek bij het Anne Frank Huis en ze onderzocht de audiovisuele collectie van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Elke film wordt bij Yad Vashem onderzocht en geanalyseerd: naar verwachting zullen er nieuwe ontdekkingen en verbanden worden gevonden. De uitkomsten van het onderzoek gaat Yad Vashem bundelen door het aanleggen van een online database, een open ‘beeldbank’ die voor iedereen vrij toegankelijk is.

OAI-PMH
Alle via Open Beelden gepubliceerde media items en de bijbehorende beschrijvingen (metadata) zijn toegankelijk via een Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PMH).

Hierdoor worden derden – in dit geval Yad Vashem – in staat gesteld om de binnen Open Beelden opgeslagen metadata en mediabestanden op een gestructureerde manier op te vragen. OAI-PMH is een krachtige tool om data en metadata te delen tussen instellingen en platformen.

Wil je ook materiaal van Open Beelden eenvoudig hergebruiken binnen je eigen webomgeving? Klik hier voor meer informatie.

Klik hier voor de lijst films die we tot nu toe beschikbaar hebben gesteld voor dit doeleinde en bekijk hieronder enkele voorbeelden daaruit:

Opening nieuwe synagoge (1925)

Officiele opening van het werkdorp van de stichting De Joodse Invalide (1934)

Westerbork Acte 1 (1944)

Palestijnse soldaten leren vissen (1945)

Bonte verzameling Natuurbeelden toegevoegd aan Open Beelden

Sinds 2010 verzamelen 11 natuurorganisaties, verenigd in Stichting Natuurbeelden, samen met het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid duizenden bijzondere shots van de natuur: bewegende natuurbeelden in Nederland en de Nederlandse Antillen. De collectie geeft een overzicht van de grote variatie aan landschappen, planten en dieren. Een deel van deze collectie is al beschikbaar gemaakt voor hergebruik onder een Creative Commons-licentie via Open Beelden.

Natuurbeelden - logo's 11 organisaties

233 video’s natuurbeelden toegevoegd aan Open Beelden
In het staartje van januari 2017 hebben we 233 nieuwe video’s met natuurbeelden aan Open Beelden toegevoegd.
 In deze donatie gaat het om 55 video’s van
Veldkijker, 79 video’s uit de koker van Learning by Action, 89 video’s gemaakt door Nudibranch en 10 video’s van Eyesealand. Je kunt het materiaal op Open Beelden downloaden en hergebruiken onder een Creative Commons-licentie.

Veldkijker
Firma Veldkijker bestaat uit Willem Berents en Melanie Silvia Kutzke, en Nederlands/Duits camerateam dat zich bezighoudt met internationale natuurfilm- en fotografie. De naam Veldkijker verwijst naar wat Willem Berents en Melanie Silvia Kutzke het leukste vinden aan hun werk: buiten in de natuur zijn, ontdekken en observeren.

Learning by Action
Learning by action is een onderneming van Klaudie Bartelink. In 1995 studeerde ze af aan de Universiteit Twente bij de faculteit Educational Science and Technology. Ze houdt zich onder meer bezig met de ontwikkeling van digitaal cursus- en lesmateriaal en geeft didactische trainingen en workshops. Met name het produceren van onderwaterfilms is een grote passie van haar.

Nudibranch
Nudibranch (Nudibranch Marine Discovery Productions (Peter van Rodijnen) is overgegaan in Onderwaterbeelden.nl. Dit is een initiatief van cameraman Peter van Rodijnen en zijn vrouw Klaudie Bartelink. Zij zijn professionals in het filmen van de fascinerende onderwaterwereld en gespecialiseerd in het maken van onderwaterbeelden in Nederland.

Eyesealand
Pieter Huisman en Laureline Smith werken samen onder de naam Eyesealand. Ze hebben een achtergrond in camerawerk en werken aan uiteenlopende producties zoals films en televisiedocumentaires. Ze werkten onder andere met Animal Planet, National Geographic, Channel 4, de BBC en Nederlandse omroepen zoals VPRO, KRO, TELEAC en NPS.

Stadsbeelden uit vervlogen tijden: de jaren ’20 in HD gescand

Hoe zag Nederland er vroeger uit? Hoe zagen de steden eruit, hoe zagen de mensen eruit, de wegen, de transportmiddelen? Veel vragen over het verleden laten zich het beste beantwoorden door er beeldmateriaal van te bekijken. Het probleem is vaak dat er uit de beginperiode van de film slechts weinig bewegend beeldmateriaal bewaard is gebleven.

Open Beelden is sinds enige tijd begonnen met het uploaden van in 1080p (2K) gescande films uit de jaren ’10  en ’20 uit de archieven van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Het zijn stomme films, zonder geluid. De geluidsfilm zou pas in de jaren ‘30 gemeengoed worden. Ondanks het ontbreken van het geluid komt dit beeldmateriaal bijna tot leven doordat de films in hoge kwaliteit gescand zijn.

Al het materiaal op Open Beelden is direct beschikbaar voor hergebruik en downloadbaar in diverse formaten via de website Open Beelden. Zie ook de aflevering van Andere Tijden special – Jaren van voorspoed over de jaren ’20.

Stadsgezichten van Haarlem – Acte 1 (HD)
De film Stadsgezichten van Haarlem – Acte 1 (HD) toont het Haarlem van 1913. Beeldmateriaal van de Grote Markt en het interieur van de Grote of St.Bavokerk, vaarshots over het Spaarne met afgemeerde schuiten en tjalken. Beelden van de Amsterdamse Poort en van Paviljoen Welgelegen aan de Haarlemmerhout, dat in 1785 gebouwd werd:

In de film Stadsgezichten van Groningen (HD) uit 1919 zien we gedetailleerde beelden van de stad Groningen. Het is druk op straat met trams, paarden met wagens, fietsers en mensen te voet of met de handkar. De beelden worden afgewisseld met shots voorin de tram, waarbij je de stad ziet door de ogen van de trambestuurder:

Den Haag in feestdos (HD)

‘In een door de heer C. Scheepbouwer ter beschikking gestelde 12 pk Renault maakten de Polygoon operateurs een tochtje door de versierde Residentie’. Zo opent de tussentitel van de film Den Haag in feestdos (HD). De film bevat opnamen uit 1923 van een versierd Den Haag, ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina en opnames van de huldiging op 31 augustus 1923:

Wegenfilm: Holland op zijn smalst (HD)

De Wegenfilm: Holland op zijn smalst (HD) met de subtitel ‘Verkeersdrama uit den tegenwoordigen tijd’ is een documentaire uit 1926 over de – veelal beroerde -verkeerssituaties op de Nederlandse wegen. In de film zien we stadsbeelden van onder andere Dordrecht, Zwijndrecht, Rotterdam, Amsterdam en Haarlem:

Sittard, poort van Neerland´s mijngebied (HD)

Sittard, poort van Neerland´s mijngebied (HD) toont ‘de oude stad met plekjes van subtiele schoonheid’. Dit is een promotiefilm over de stad Sittard aan het einde van de jaren ’20 en de invloed van de mijnindustrie op deze stad. Het verhaal wordt verteld door het gebruik van zogenaamde tussentitels:

Hoe het verleden er in kleur uitzag (volgens een computer)

Altijd al willen weten hoe historische gebeurtenissen die we kennen van zwart-wit archiefmateriaal er in kleur hadden uitgezien? Rudy Marsman heeft zes van zulke films uit het archief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in laten kleuren door een computeralgoritme. Rudy is masterstudent Information Science aan de Vrije Universiteit en deed voor zijn afstuderen deed hij bij Beeld en Geluid onder meer onderzoek naar het automatisch inkleuren van bewegend archiefmateriaal. Hieronder legt hij uit hoe hij te werk ging:

Als een deel van mijn masterscriptie heb ik gekeken naar de mogelijkheden om automatisch zwart-wit video’s in te kleuren. Recente ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie hebben het mogelijk gemaakt om een computer zelf te laten inschatten welke kleuren bij een zwart-wit foto of filmfragment passen.

Twee stills uit de film 'Steegjes', waarbij de rechter is ingekleurd. CC BY-SA Twee stills uit de film ‘Steegjes‘, waarbij de rechter is ingekleurd. Bron: Polygoon-Profilti (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder) / ingekleurd door Rudy Marsman, CC BY-SA

De wiskunde hierachter is complex, maar het principe is redelijk simpel: Laat de computer zelf patronen herkennen en daar labels van kleuren aan hangen. In dit geval is gebruik gemaakt van een zogenaamd kunstmatig neuraal netwerk. Dat is een computerprogramma dat gebouwd is om zelflerend te zijn. Het netwerk dat gebruikt werd is getraind op 1 miljoen kleurenfoto’s, die zowel in kleur als in zwart-wit werden ingevoerd. De computer moest gokken welke kleur elke pixel in de foto moest krijgen. Als de computer goed gokte werd deze ‘beloond’, en de computer werd ‘gestraft’ voor het fout gokken. Al snel ontdekte de computer patronen als ‘als ik bovenin de foto gok dat de lucht blauw is word ik beloond’ of ‘alles wat op een boom lijkt moet groen worden ingekleurd’.

Twee stills uit de film 'Actie voor Wiesenthal', waarbij de rechter is ingekleurd. Bron: Polygoon-Profilti (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder) / ingekleurd door Rudy Marsman, CC BY-SA Twee stills uit de film ‘Actie voor Wiesenthal‘, waarbij de rechter is ingekleurd. Bron: Polygoon-Profilti (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder) / ingekleurd door Rudy Marsman, CC BY-SA

Door de computer maar genoeg zwart-wit afbeeldingen te laten zien die correct zijn ingekleurd – mits deze set een goede weergave is van de werkelijkheid – is het goed mogelijk resultaten op te leveren die aardig lijken op wat mensen als waarheidsgetrouw ervaren.

Er is echter wel veel ruimte voor verbetering. Omdat het heel veel rekenkracht kost om het netwerk te trainen, is besloten de resolutie van de video’s te verlagen. Ook wordt elk frame in het geval van video individueel ingekleurd, zonder te kijken naar frames vlak ervoor of erna. In sommige gevallen leidt dit tot verspringende kleuren. Het is gelukkig wel zo dat de rekenkracht van computers al jaren razendsnel oploopt en naar verwachting zal soortgelijke technologie, zoals hier gedemonstreerd, steeds sneller en accurater worden.

De resultaten zijn verbluffend, sommige shots zijn zeer realistisch ingekleurd, terwijl andere shots een meer psychedelisch karakter hebben. Deze zes video’s werden door Rudy ingekleurd:

De psychedelische kleuren van de jaren ‘70 komen (onbedoeld) terug in deze video over het studentenleven op de campus Uilenstede in Amsterdam. Hierin is te zien dat het automatisch inkleuren niet altijd goed gaat. De stukken asfalt en gras lichten rood op en badkamertegels krijgen een blauwe gloed. Toch zien de kamers met oranje en bruine tinten er wel waarheidsgetrouw uit voor deze periode.

De Tour de France begon in 1954 voor het eerst in Nederland. Dat leverde deze mooie beelden op. Het algoritme had wel moeite met de gele trui van etappewinnaar Wout Wagtmans, die krijgt vele kleuren, behalve de gele.

Beelden uit de Tweede Wereldoorlog zijn voornamelijk bekend in zwart-wit. De toevoeging van kleur trekt ze dichter naar het heden. Vooral de indrukwekkende beelden van de verwoeste binnenstad van Groningen komen tot leven met het gebruik van kleur.

Het imposante Paleis voor de Volksvlijt en de bijbehorende galerij was vroeger een bekend gebouw aan het Amsterdamse Frederiksplein. Nadat in 1929 het Paleis afbrandde werd in 1960 ook de bijbehorende galerij gesloopt om plaats te maken voor het nieuwe gebouw van de Nederlandsche Bank. Dit tot verdriet van velen.

In deze video is goed te zien dat het algoritme goed raad weet met personen. De zwart-wit beelden van de bekende nazi-jager Simon Wiesenthal worden hier vrij natuurgetrouw ingekleurd.

Beelden in kleur van het leven in de Amsterdamse binnenstad uit de jaren ‘20 zijn er niet zoveel. Dit ingekleurde filmpje geeft dan ook een interessante kijk in hoe het dagelijks leven er toen moet hebben uitgezien met de nauwe straatjes en de armoede onder de bewoners.

Ondanks de wisselende uitkomst van de toepassing van dit computeralgoritme, laat het wel zien hoe nieuwe technologie historisch materiaal op onverwachte manieren kan verrijken. Het geeft een nieuwe kijk op bestaande beelden. Zeker als deze technologie in de toekomst beter wordt, biedt dit interessante mogelijkheden om ons verleden op nieuwe manieren te leren kennen.

Geanimeerde GIFs van Open Beelden!

Hier bij Beeld en Geluid zijn we groot fan van GIFs (het Graphics Interchange Format dat de mogelijkheid bied om verschillende beelden op te slaan in hetzelfde bestand, waardoor er een animatie kan worden vertoond). Meer in het bijzonder zijn we fan van GIFs die gebruik maken van archiefmateriaal. We namen deel aan GIF IT UP 2015 met GIFs die gebruik maken van Open Beelden. En eerder dit jaar zagen we dat de hilarische ‘Golf Trilogy’ GIF langskomen op de sociale media. Een GIF die verschillende schilderijen op een bloederige manier tot leven brengen:
Golf Trilogy

Dankzij het artikel ‘Dark Absurd GIFs of Famous Paintings’ ontdekten we dat de maker van deze hilarische GIF, Kajetan Obarski, in Amsterdam woont. Zou hij niet hetzelfde kunnen doen met het audiovisuele archiefmateriaal dat we op Open Beelden hebben staan? We spraken af in Amsterdam, wat natuurlijk een beetje eng was, want wat voor persoon schuilt er achter de maker van deze absurdistische duistere GIFs? Gelukkig bleek het een erg aardige jongeman die erg positief was over het idee en dus open stond om in het archief op zoek te gaan naar materiaal waar zijn artistieke hart sneller van zou kloppen.

We vertelden Kajetan over Open Beelden, dat hij gebruikte om het materiaal te vinden en te downloaden. Alle videos op Open Beelden zijn beschikbaar voor creatief hergebruik onder een Creative Commons licentie (of zijn in het Publiek Domein). Het materiaal werkte inspirerend voor Kajetan en al snel had hij drie GIFs gemaakt met het Open Beelden archiefmateriaal, zie hieronder:


Maker: Kajetan Obarski (Kiszkiloszki). Bronmateriaal: Polygoon-Profilti (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder). Licentie:
CC BY-SA


Maker: Kajetan Obarski (Kiszkiloszki). Bronmateriaal: Polygoon-Profilti (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder). Licentie:
CC BY-SA


Maker: Kajetan Obarski (Kiszkiloszki). Bronmateriaal: Polygoon-Profilti (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder). Licentie:
CC BY-SA

Links:
– Meer werk van Kiszkiloszki vind je op Giphy, Facebook en Patreon.
– Zie hier de resultaten van de interne GIF-a-thon van Kennis en Innovatie bij Beeld en Geluid
– Zie hier alle resultaten van de GIF IT UP 2015 wedstrijd, georganiseerd door onze vrienden van DPLA en Europeana.

Zie de originele Engelstalige blogpost van Kelly Mostert op de Kennis en Innovatie blog van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Archiefbeelden van Open Beelden op Lowlands!

Ook dit jaar vertoont het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in samenwerking met Captain Video de meest interessante en uiteenlopende films op popfestival Lowlands, om er voor te zorgen dat de festivalgangers met net iets meer kennis van het ene naar het volgende bandje stappen.

Het instituut vertoont sinds 2012 jaarlijks archiefbeelden op het driedaagse festival in Biddinghuizen. Bijvoorbeeld om te laten zien hoe het aan populariteit inboetende muziekinstrument de trekharmonica er ook alweer uitzag, of hoe akoestische gitaren gemaakt werden ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Verder worden er ook films getoond om allerhande historische feiten op te doen die minder met muziek te maken hebben, denk aan beelden van het fenomeen zitstaken dat in 1937 uit Amerika is overgewaaid naar Nederland. Men ging staken tegen de crisisheffingen en lasten door in de eigen winkels te zitten, maar wel dicht te gaan.

Deze films zijn te vinden op het Open Beelden platform van Beeld en Geluid. Door de films open te stellen op Open Beelden wordt het materiaal beschikbaar gemaakt voor hergebruik. Zo zijn talloze Wikipedia artikelen verrijkt met dit prachtige beeldmateriaal. Denk aan deze film die op het Wikipedia artikel over Moederdag gebruikt wordt en inmiddels te raadplegen is in negen verschillende talen (waaronder Engels, zie hier). Daarnaast stelt Beeld en Geluid haar materiaal ook open voor creatief hergebruik. Een van de artiesten op Lowlands dit jaar, Romare, heeft twee prachtige videoclips waarin archiefmateriaal is gebruikt (zie hier de nummers Motherless Child en I Wanna Go (Turn Back)). Dus mochten er mensen op Lowlands rondlopen die geïnspireerd zijn geraakt door de combinatie van muziek en archiefbeelden, struin dan vooral door onze collectie, download en remix het materiaal of mail naar info@openbeelden.nl voor meer informatie!

Open Beelden op Lowlands!

Voor het derde jaar op rij worden films van Open Beelden op Lowlands vertoond! De meest unieke, leuke en interessante beelden uit de omvangrijke Polygoon-collectie schitteren tijdens het festival van de Tower of Love over het festivalterrein.
Het Lowlandspubliek maakt bijvoorbeeld kennis met de ruim veertig jaar slecht bewaard gebleven anti-slipgeheimen van R. Slotemaker.

En het aftellen naar 5 december wordt compleet overbodig gemaakt met 60 Sinterklazen die zo onschijnheilig mogelijk een maaltijd trachten te verorberen tijdens een Sinterklaas-wedstrijd in het Vondelpark.

Daarbij wordt zwart op wit het bewegende bewijs geleverd dat Nederlanders niet enkel met hun voeten een aardig balletje trappen, maar ook al zittend in hun auto, op de motor of te paard de bal in het netje weten te krijgen.

Een ander hoogtepunt van de filmvertoningen op Lowlands is de met een Oscar genomineerde film Sky over Holland (John Fernhout). Beeld en Geluid poetste dit meesterwerk uit 1967 vorig jaar op, waarmee de vertoning een gegarandeerd kleuren-walhalla wordt.

En voor de thuisblijvende muziekliefhebbers die wat verdieping zoeken naast de festivalregistraties: je kunt je hart ophalen op Muziekencyclopedie.nl, de grootste online catalogus over Nederlandse muziek. Ook een tip voor de festivalgangers die hun vrienden graag de loef afsteken met hun encyclopedische kennis, trouwens.